Tükenmişlik Sendromu Nedir? Belirtilerileri nelerdir?

Son zamanlarda popülerliği ve yaygınlığı oldukça artan bir sorun olan tükenmişlik sendromu nedir? Belirtileri ve semptomları nelerdir? nasıl teşhis edilir gibi soruların cevaplarını öğrenmek için yazımızı okuyabilirsiniz.

Tükenmişlik terimi 1970’li yıllarda Amerikalı psikolog Herbert Freudenberger tarafından kullanıldı ve “başarısız olma, yıpranma, enerji ve gücün azalması veya tatmin edilemeyen istekler sonucunda meydana gelen tükenme durumu” olarak tanımlandı. Dünya Sağlık Örgütü ise tükenmişlik sendromunu 1998 yılında ” fazla çalışma ile ortaya çıkan aşırı bir duygusal yorgunluk ve bunun sonucunda iş ve sorumluluklarını yerine getirememe durumu” olarak tanımlamıştır. Freudenberger tarafından tanımlandığı yıllarda daha çok doktor, hemşire gibi mesleği “yardım etmek” olan insanlarda gözükmekteydi. Günümüzdeyse belli bir alanda sınırlı kalmayıp ünlüler, ev kadınları, stresli iş hayatına sahip kişiler gibi toplumun her kesiminden insanları etkilediği gözlemlenmeye başladı.

Tükenmişlik sendromu bir hastalık mıdır?

Tükenmişlik, vücudumuzun strese karşı normal bir reaksiyonudur ve bir hastalık değil, adından da anlaşılacağı üzere bir sendromdur.

Stresli yaşam tarzı, insanları yorgun, bitkin ve baş edemeyecekleri kadar çok baskı altına sokabilir. Stres altında çalışmak kişilerde fiziksel ve zihinsel semptomlara sebep olabilir. Mümkün olan sebepler arasında iş arkadaşlarınızla geçinememek, yaptığı işten mutlu olmamak gibi sebepler bulunabilir. Veya insanların kendi ihtiyaçlarını unutmasına sebep olacak kadar bağımlı olunan başka etmenler de olabilir. Bu gibi durumlarda vücudumuz tepki olarak bu sendroma yakalanabilir.

tükenmişlik sendromu görsel

Tükenmişlik sendromunun belirtileri ve semptomları

Tükenmişliğin çeşitli semptomları olduğu düşünülmektedir ve hangisinin bu tükenmişlik sendromunun bir parçası olduğu konusunda net bir görüş birliği olmamasına karşın şimdiye kadar elde edilen verilerden semptomların, yüksek stres içeren işlerle ilgili veya diğer stresli yaşam çeşitlerinden kaynaklandığı düşünülmektedir.

Genel olarak kabul edilen üç ana semptom vardır.

  • Tükenme: Etkilenen insanlar genelde duygusal olarak tükenmiş hissederler, zorluklarla mücadele edemezler ve yeterli enerjiye sahip değildirler. Fiziksel belirti olarak baş ağrısı ve mide problemleri görülebilir.
  • İşle ilgili faaliyetlere yabancılaşma: Bu kişiler yaptıkları işlerden zevk almazlar, zaman içinde işlerinden soğurlar ve sinir bozucu bir şey gibi görmeye başlarlar ve kendilerini işlerinden ve iş çevresinden duygusal olarak soyutlamaya başlarlar.
  • Azalan performans: Tükenmişlik sendromu, kişinin tüm yaşantısını etkilediği için insanlar evlerinde, iş yerleri gibi günlük görevlerinin olduğu yerlerde performans düşüşü yaşarlar. Bu kişiler görevleri konusunda isteksiz ve olumsuzdurlar, konsantre olmakta zorlanırlar.

Tükenmişlik sendromu nasıl teşhis edilir?

Tükenmişliği teşhis etmek için belirlenmiş net bir yöntem yoktur. Kişisel değerlendirme yapabilmek için bazı anketler vardır. Ancak genel olarak kabul görmüş bir tanımı olmadığından anketlerin bu sendromu ne kadar doğru teşhis edebileceği konusunda şüpheler vardır. En yaygın olarak kullanılan anket ise Christina Maslach tarafından geliştirilen “Maslach Tükenmişlik Ölçeği (MBI)” anketidir. Ancak bu anket başlangıçta araştırma amaçlı geliştirilmiş bir ankettir.

Tükenmişlik sendromu tedavisi

Kişiler, hayatlarındaki stres kaynaklarını belirlemeliler ve durumlarının farkında olmalılardır. Olumsuz düşünceler tükenmişliğin şiddetini arttırdığı için işi kendisini olumsuz düşüncelerden uzak tutmaya çalışmalıdır. İşi işte bırakmayı bilmeli ve kendilerine vakit ayırarak bu sendromla mücadelede etkin olmalılardır. Ruhen ve bedenen yapılacak etkinlikler kişiye tükenmişlikle mücadelede avantaj sağlayacaktır. Bu süreçte kişinin ailesine ve çevresine de çok iş düşmektedir. Aile ve çevre tüm bu süreç boyunca tükenmişlik sendromundan etkilenmiş kişiye sabırla yaklaşmalı ve strese sebep olacak durumlardan kaçınmalıdır.

Yapabileceğiniz aktivitelerden bazıları için Hayat Kalitesini Yükselten 5 Öneri adlı yazımızı okuyabilirsiniz.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz